Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Stanisław S. Nicieja

Świdnica - miasto inteligencji kresowej [MOJE KRESY]

Ratusz w Świdnicy, pocztówka z roku 1902 Ratusz w Świdnicy, pocztówka z roku 1902
Stanisław S. Nicieja

Świdnica - bogate poniemieckie miasto, leżące na krawędzi Gór Sowich, uchodzące za kolebkę europejskiego aptekarstwa, było po wojnie jednym z najważniejszych po Wrocławiu centrów kulturalnych na Dolnym Śląsku, gdyż osiadła tam duża grupa polskiej kresowej inteligencji.

Szczęśliwym zbiegiem okoliczności niezniszczone w czasie wojny miasto o bogatej architekturze, budowane przez świetnych architektów (m.in. przez Carla Gottharda Langhansa - twórcę słynnej Bramy Brandenburskiej w Berlinie), miało i ma do dziś jeden z najpiękniejszych rynków w dzisiejszej Polsce: z barokowymi, klasycystycznymi i secesyjnymi kamienicami. W środku stoi potężny ratusz ze strzelistą wieżą, obudowaną gmachem teatralnym i muzeum kupieckim, a nieopodal, na końcu idącej od rynku ulicy Długiej, stoi kościół z najwyższą na Dolnym Śląsku wieżą - gotycka, z barokowym wystrojem bazylika. U wylotu innej wychodzącej z rynku ulicy - Kościelnej - stoi perła europejskiej architektury: słynny ewangelicki Kościół Pokoju, o wnętrzu wypełnionym mnóstwem barokowych rzeźb, z budzącymi zachwyt organami. Zewnętrzne ściany świątyni i przykościelny cmentarz zdobią tablice epitafijne upamiętniające bogate śląskie mieszczaństwo i okolicznych ziemian.

Długo można by pisać o urodzie tego miasta, ale mnie interesuje tu wątek kresowy i na nim się skupię. Przed wojną Świdnica, jako bogate miasto niemieckie, była silną twierdzą niemieckich faszystów. Tam, w gmachu sądu, w latach 1929-1930 odbył się sławetny proces przeciwko hitlerowskim bojówkarzom, którzy dopuścili się rękoczynów na konkurentach politycznych z niemieckiej SPD. W gmachu sądu jako świadek dwukrotnie zeznawał Adolf Hitler, wygłaszając tam płomienne, kilkugodzinne charyzmatyczne mowy, które elektryzowały wówczas opinię publiczną do tego stopnia, że słuchano ich na stojąco.

Po zdobyciu przez Hitlera fotela kanclerskiego w Niemczech władze faszystowskie faworyzowały przemysł świdnicki. Miasto rozwijało się, piękniało, i przy całym okrucieństwie, które spadło na Dolny Śląsk u schyłku II wojny światowej, nie doznało uszczerbku materialnego. Po zakończeniu wojny usunięto stamtąd ludność niemiecką, a w jej miejsce weszli Kresowianie i głównie lwowska inteligencja. Oni to tuż po wojnie stworzyli silny ośrodek polskiej kultury. Byli wśród nich późniejsi moi nauczyciele - Stefan Kwiecień, Stanisław Bandziak, Idalia i Franciszek Jarzynowie, Janina Kocemba (posłanka na Sejm RP), Maria Przyborowska, Teodor Ostrowski, Ignacy Leśniak, Gertruda Wichary, Danuta Kiluk, Edmund Nawrocki, Eugeniusz Mirecki, Marian Dobrzyński, Roman Kosmala, Aniela i Konstanty Zającowie, Cecylia Moczek, Elżbieta Fedyszyn, Teresa Słupianek, Danuta Kotełko i Lech Stefański.

Pozostało jeszcze 83% treści.

Aby przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Trwa loteria mieszkaniowa Nowin!

    Wykup abonament dostępu do treści elektronicznych i weź udział w losowaniu fantastycznych nagród: mieszkania oraz gotówki!

    już od
    29,00
    /4 szanse
  • Płatność za artykuł

    Aby przeczytać ten artykuł, wyślij SMS o treści N24 na numer 7155 (1,23 zł z VAT) i aktywuj otrzymany kod.

    1,23 z VAT
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Stanisław S. Nicieja

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowiny24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.