Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Samuel Zemurray. Sam z „El Pulpo”. Jak Żyd z Besarabii został królem bananowego imperium

Czytaj dalej
Fot. AP Photo
Wojciech Rodak

Samuel Zemurray. Sam z „El Pulpo”. Jak Żyd z Besarabii został królem bananowego imperium

Wojciech Rodak

Ograł rząd USA. Potem abordażem przejął kontrolę nad bananowym gigantem United Fruit i trząsł Ameryką Środkową. Oto niezwykła kariera Samuela Zemurraya

U szczytu swej potęgi Samuel Zemurray zarządzał największą prywatną plantacją na globie. Amerykański koncern United Fruit (UF), któremu prezesował, zgromadził ponad 1 200 tys. hektarów ziemi ornej w Ameryce Łacińskiej, czyli mniej więcej tyle, ile wynosi powierzchnia Czarnogóry lub Kataru. Poza tym „El Pulpo” (hiszp. Ośmiornica), jak Latynosi nazywali bananowego giganta, posiadał 2,4 tys. km linii kolejowych, 15 szpitali, 237 szkół oraz zawiadywał największym na świecie prywatnym systemem socjalnym. Był jednocześnie najpotężniejszą firmą, najpotężniejszym pracodawcą, najpotężniejszym eksporterem w Gwatemali, Hondurasie i Kostaryce. Bez przychylności włodarzy UF, żaden z prezydentów w regionie nie mógł bezpiecznie sprawować władzy. Gangsterska strategia działania firmy doprowadziła do powstania tzw. republik bananowych, czyli państw niesuwerennych, niestabilnych, rządzonych przez dyktatorów. Niemała w tym „zasługa” właśnie Zemurraya, upartego żydowskiego imigranta rezydującego w Nowym Orleanie. Osobnika tak odważnego, że zaryzykował nawet otwartą wojnę z amerykańskim rządem, byle tylko uratować swoją fortunę. Drogę do olbrzymiego majątku i potężnej władzy rozpoczął jako Schmuel Zmurri na południowo-zachodnich rubieżach Imperium Rosyjskiego.

Odpadkowa fortuna

Pod koniec XIX wieku Besarabia, czyli dzisiejsza Mołdawia, była biedną i zacofaną prowincją Rosji. To właśnie w tej rolniczej krainie, gdzieś w okolicach Kiszyniowa, 18 stycznia 1877 r. urodził się Schmuel Zmurri. Nigdy nie uczęszczał do szkoły. Miał bardzo krótkie dzieciństwo. Jego ojciec, pobożny żydowski rolnik, zmarł młodo. Matka została sama z gromadką dzieci do wykarmienia. Schmuel, jako najstarszy syn, musiał wyruszyć w daleki świat, by pomóc swoim najbliższym. W 1892 r. ciotka, która mieszkała od lat z mężem w Stanach Zjednoczonych, zabrała go do siebie. I tak wylądował w miasteczku Selma, w stanie Alabama, rozsławionym potem na cały świat głośnymi protestami Ruchu praw obywatelskich Martina Luthera Kinga.

Pierwszym celem młodzieńca było ściągnięcie do USA szóstki braci i sióstr z Rosji. By na to zarobić, liczący koło 1,9 m wzrostu i ciężko zbudowany Sam Zemurray (tak zamerykanizował swoje imię) imał się różnych prac. Najpierw pomagał w sklepie swojego wuja, a potem kolejno: asystował podstarzałemu handlarzowi złomem, był robotnikiem rolnym („Nie było takiej świni na Południu, której bym nie mógł wówczas dogonić i związać” - mawiał potem), pomywaczem, sprzedawcą w sklepie z używanymi ubraniami i terminatorem u stolarza. Ciężko pracował, zbierał grosz do grosza i po trzech latach zaczął sprowadzać za Wielką Wodę swoje rodzeństwo. W międzyczasie zetknął się po raz pierwszy z podłużnym żółtym owocem. Pożywnym, słodkim i niezwykle aromatycznym. To spotkanie odmieniło jego życie.

Dalej dowiesz się:

- jak Zemurray wszedł w "bananowy biznes"

- jak Zemurray wszedł na kolizyjny kurs z interesami amerykańskich władz

- jak zbudował potęgę United Fruit w latach 30. i 40. 

Pozostało jeszcze 80% treści.

Aby przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Trwa loteria mieszkaniowa Nowin!

    Wykup abonament dostępu do treści elektronicznych i weź udział w losowaniu fantastycznych nagród: mieszkania oraz gotówki!

    już od
    29,00
    /4 szanse
  • Płatność za artykuł

    Aby przeczytać ten artykuł, wyślij SMS o treści N24 na numer 7155 (1,23 zł z VAT) i aktywuj otrzymany kod.

    1,23 z VAT
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Wojciech Rodak

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowiny24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.