Podziemne drogi życia

Czytaj dalej
Fot. Muzeum Powstania Warszawskiego
Paweł Stachnik

Podziemne drogi życia

Paweł Stachnik

SIERPIEŃ 1944. Trwa powstanie warszawskie. Powstańcy zaczynają wykorzystywać miejskie kanały do przegrupowywania się i ewakuacji. Uratują one życie tysiącom ludzi.

Gdy Niemcy otrząsnęli się z pierwszego szoku wywołanego wybuchem powstania, szybko przystąpili do kontrakcji. Zajęte przez akowców obszary zostały otoczone i odizolowane. Przed dowództwem powstania stanął wtedy problem zapewnienia łączności z utrzymywanymi przez podwładnych dzielnicami. Mimo że nieraz dzielił je od siebie zaledwie wąski pas terenu, to łączność naziemna za pomocą kurierów nie była możliwa. Łączność radiowa odbywała się za pośrednictwem Londynu, co zabierało mnóstwo czasu.

Tu i ówdzie pojawił się wtedy pomysł, by do przekazywania wiadomości i rozkazów wykorzystać miejską sieć kanalizacyjną. Idea była kusząca i lokalni dowódcy zaczęli wysyłać pierwsze patrole na podziemne rekonesanse.

Dojść na Mokotów

- Pierwszy udokumentowany przypadek takiego wykorzystania kanałów wiąże się z Mokotowem. Dowództwo powstania nie wiedziało, co dzieje się w tej dzielnicy. Wysyłano więc łączniczki, by przez kolejne podwórka, kamienice i ulice znalazły jakieś przejście na Mokotów. Wszystkie drogi wydawały się jednak odcięte - mówi Sebastian Pawlina, warszawski historyk, autor niedawno wydanej książki „Wojna w kanałach. Podziemna walka Warszawy”.

Pewnego razu dwie łączniczki szukające przejścia natknęły się na Niemców i schowały się do kanału. Przesiedziały w nim kilka godzin, ale wtedy przyszło im do głowy, że mogłaby to być dobra droga przemieszczania się. - Po powrocie zameldowały o tym Elżbiecie Ostrowskiej „Eli”, szefowej Okręgowej Składnicy Meldunkowej „S” Komendy Okręgu Warszawskiego. Ostrowska po konsultacjach z przełożonymi postanowiła sama przejść kanałami na Mokotów. I udało się jej. To sprawiło, że pomiędzy poszczególnymi dzielnicami zaczęto budować trasy kanałowej łączności - opowiada autor.

Niezależnie od tego kanałów już na początku powstania zaczęto używać do ewakuacji z zagrożonych odcinków. Tak uczynili obrońcy tzw. „Reduty Wawelskiej”, czyli kompleksu budynków przy ul. Wawelskiej na Ochocie, w którym grupa powstańców i mieszkańców broniła się zaciekle przez siedem dni. Gdy Niemcy przypuścili ostateczny szturm, 11 sierpnia około 80 obrońców ewakuowało się kanałami, do których przebito z piwnic tunel.

Czytaj więcej:

  • jak wyglądały najbardziej spektakularne akcje powstańców,
  • jak powstańcy wspominają przejścia kanałami,
  • jak Niemcy próbowali niszczyć "drogi specjalne".
Pozostało jeszcze 81% treści.

Aby przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Trwa loteria mieszkaniowa Nowin!

    Wykup abonament dostępu do treści elektronicznych i weź udział w losowaniu fantastycznych nagród: mieszkania oraz gotówki!

    już od
    29,00
    /4 szanse
  • Płatność za artykuł

    Aby przeczytać ten artykuł, wyślij SMS o treści N24 na numer 7155 (1,23 zł z VAT) i aktywuj otrzymany kod.

    1,23 z VAT
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Paweł Stachnik

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowiny24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.