Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Pacyfikacja Woli Zarczyckiej. Niemcy zabili 76 mężczyzn. Dramatyczne wspomnienia 96-letniej Marii Pieróg

Czytaj dalej
Fot. Krzysztof Kapica
Agata Flak

Pacyfikacja Woli Zarczyckiej. Niemcy zabili 76 mężczyzn. Dramatyczne wspomnienia 96-letniej Marii Pieróg

Agata Flak

Była godz. 2 w nocy, kiedy wojska niemieckie otoczyły niepokorną Wolę Zarczycką. Oprawcy wyciągnęli mężczyzn z domów, wyprowadzili na plac szkolny i kazali leżeć wiele godzin w pełnym słońcu twarzą do ziemi. Tak czekali na wyrok. 76 mężczyzn zginęło od strzału w tył głowy. Dramat rozegrał się 75 lat temu, ale Maria Pieróg pamięta każdy szczegół, jakby to było wczoraj.

Wspomnienie tragicznych wydarzeń u 96-letniej dziś Marii Pieróg wciąż wywołuje ogromne emocje. 20 czerwca 1943 roku w Woli Zarczyckiej (pow. leżajski) niemal w każdej rodzinie ktoś stracił męża, ojca, brata czy syna.

- To była niedziela, mocno świeciło słońce - pani Maria, lekko przymykając oczy, sięga pamięcią do tamtego dnia. - Było bardzo wcześnie, kiedy ktoś zapukał do drzwi naszego domu. Mama otworzyła je, a do środka wszedł sołtys z gestapowcem. Rozejrzeli się, popatrzyli na mojego ojca, który był już starszy i lekko schorowany. Po czym Niemiec zawołał mojego 24-letniego brata i kazał mu z nimi pójść. Nie wiedzieliśmy, gdzie go zabierają. Ojca zostawili w spokoju - opowiada kobieta, która wtedy miała 20 lat.

Kiedy rodzina wyszła przed dom, zauważyła, że Niemcy prowadzili z końca wsi już innych mężczyzn. Niektóre kobiety szły za mężami. Nie mogły ich jednak dotykać ani odciągać od tłumu. Gdy tylko próbowały, Niemcy wyciągali pałki i katowali prowadzonych mężczyzn.

Józek, powiedz, żeby chłopy uciekały...

Mieszkańcy, którzy zdążyli się ukryć, chowali się w piwniczkach, stodołach, schowkach pod podłogą. Przyszły mąż pani Marii, Józef, ukrył się na strychu. Wcześniej udało mu się ostrzec mieszkańców z pobliskiej wsi Smycze.

- Józek pociągiem wracał do domu ze Stalowej Woli, bo tam pracował. Wysiadł w Sarzynie i czekał na przystanku na autobus, którym miał jechać do Woli Zarczyckiej. Wtedy do mojego męża podszedł zaprzyjaźniony policjant i powiedział po cichu: „Józek, powiedz, żeby chłopy uciekały”. Ten gdy tylko to usłyszał, już nie czekał na autobus. Pobiegł do pobliskiej wioski i ostrzegł wszystkich, którzy byli w partyzantce. Chłopy się pochowały, ale Niemcy ominęli tę wieś

- opowiada pani Maria.

Chłopami wyścielili cały plac przed szkołą

O tym, co później działo się w szkole w Woli Zarczyckiej, czyli w miejscu, do którego prowadzono wszystkich mężczyzn, pani Maria słyszała z opowieści brata i innych naocznych świadków.

Na plac przed szkołę przyprowadzono 700 mężczyzn w różnym wieku, od 16 do 65 lat. Kazano im się położyć twarzą do ziemi z rękami złożonymi na głowie.

- Chłopami ze wsi wyścielili cały szkolny plac - wspomina relacje świadków pani Maria.

Ostatniego na miejsce przyprowadzili sekretarza gminy, Stanisława Szczepańskiego, i położyli go obok innych. Jeden z Niemców podszedł do policjanta i wydał rozkaz, aby ten uważnie pilnował mężczyzn:

- Jeśli ktoś zacznie uciekać, to masz go zastrzelić. Zrozumiałeś?

Na co policjant odpowiedział: - Tak panie, zrozumiałem.

W dalszej części przeczytasz:

  • jak wyglądał sąd nad spedzonymi na plac mężczyznami
  • co najbardziej utkwiło w pamięci 20-letniej wówczas Marii Pieróg
  • jak wieś zagrała w rekonstrukcji historycznej po 75 latach od tragedii
Pozostało jeszcze 65% treści.

Aby przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Trwa loteria mieszkaniowa Nowin!

    Wykup abonament dostępu do treści elektronicznych i weź udział w losowaniu fantastycznych nagród: mieszkania oraz gotówki!

    już od
    29,00
    /4 szanse
  • Płatność za artykuł

    Aby przeczytać ten artykuł, wyślij SMS o treści N24 na numer 7155 (1,23 zł z VAT) i aktywuj otrzymany kod.

    1,23 z VAT
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Agata Flak

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowiny24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.