Izydor Izaak Rabi, laureat Nagrody Nobla z Rymanowa rodem

Czytaj dalej
Fot. Tomasz Jefimow
Andrzej Plęs

Izydor Izaak Rabi, laureat Nagrody Nobla z Rymanowa rodem

Andrzej Plęs

Raz w historii Rymanów trafił na łamy najważniejszego dziennika świata. I od razu na pierwszą stronę. To było w 1988 roku: w notce „New York Timesa„ poświęconej pamięci zmarłego wówczas laureata Nagrody Nobla Izydora Isaaca Rabi, w której zaznaczono, że urodził się w Rymanowie.

Do końca miał problemy z określeniem własnej tożsamości, więc wolał uważać się za obywatela świata. Żyd, urodzony w 1898 roku w pobożnej acz biednej rodzinie chasydzkiej, poddany austrowęgierski, w państwie z niemieckim językiem urzędowym, w mieszanym wówczas etnicznie Rymanowie, w którym język polski słychać było równie często jak jidysz, a jednak po polsku nie mówił.

Wraz z rodziną wyjechał do USA, kiedy miał 4 lata. Nigdy nie chciał być amerykańskim Żydem, chciał być po prostu Amerykaninem. W dalekim USA w latach 40. słuchał z przerażeniem, co Niemcy robią z jego rodakami w okupowanej Polsce, gdzie leżał jego Rymanów. Jego polski Rymanów. Jego i nie jego, nie wiadomo, czy coś z tamtego Rymanowa pamiętał, ale jego rodzice pamiętali doskonale.

Oboje mogliby mówić, że „stąd nasz ród”, skoro rodziny ojca i matki przynajmniej od kilku pokoleń były stąd. Rabi mógł nie pamiętać miejsca narodzin, a jednak przyjechał do Rymanowa w 1971 roku, po prawie 70 latach nieobecności w miejscu przodków. Prawie pół wieku po tamtej wizycie mamy okazję spotkać się w Rymanowie z córką noblisty, Margaret i czworgiem jego wnucząt.

W Europie zostałby krawcem

Ani miejsce, ani czas urodzin nie wróżyły, że w jego przypadku spełni się amerykański sen. Matka (miała 11 braci i sióstr) - od pokoleń rymanowianka, której rodzina trudniła się krawiectwem. Ojciec David (dziewiąty syn swojego ojca) pochodził z podrymanowskiej wsi. To on uznał, że w biednej Galicji nie zdoła zarobić na utrzymanie rodziny, zdecydował, że ruszy za ocean, jak 250 tysięcy Żydów z tej części Galicji na przełomie wieków.

Wsiadł na statek w 1899 r., po dwóch latach przysłał bilety dla żony i syna. W poświęconych Rabiemu opracowaniach stoi, że wyemigrował, kiedy miał zaledwie rok. W rzeczywistości w Rymanowie zdążył jeszcze „zaliczyć” początek szkoły dla żydowskich dzieci, a na statek do USA wsiadł z matką, kiedy miał 4 lata.

W dalszej części przeczytasz:

  • z jakiego powodu Izydor porzucił chemię dla fizyki
  • dlaczego odmówił przyjęcianagrody, którą przyznał mu w 1943 r. Komitet Noblowski
  • o tym jak docenił go sam Albert Einstein
  • jak wspominał swoją wizytę w 1971 r. w Rymanowie
  • jak zapamietały Rabiego wnuki
Pozostało jeszcze 76% treści.

Aby przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Trwa loteria mieszkaniowa Nowin!

    Wykup abonament dostępu do treści elektronicznych i weź udział w losowaniu fantastycznych nagród: mieszkania oraz gotówki!

    już od
    29,00
    /4 szanse
  • Płatność za artykuł

    Aby przeczytać ten artykuł, wyślij SMS o treści N24 na numer 7155 (1,23 zł z VAT) i aktywuj otrzymany kod.

    1,23 z VAT
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Andrzej Plęs

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowiny24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.