Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Gorlice. Rzeźb lwowskiego Fidiasza na liceum było czterdzieści. Po wojnie Ocalało 33

Czytaj dalej
Fot. archiwum artysty
Tomasz Pruchnicki

Gorlice. Rzeźb lwowskiego Fidiasza na liceum było czterdzieści. Po wojnie Ocalało 33

Tomasz Pruchnicki

Niewielu gorliczan wie, że w tym miejscu, gdzie teraz przy I LO im. Marcina Kromera mieści się sala sportowa, było takie jak przy Kołłątaja skrzydło budynku szkoły. Zbudowany na planie podkowy gmach, miał na attyce 40 popiersi polskich władców. Razem ze zniszczeniami budynku podczas I wojny światowej, zniszczono siedem z nich.

W lipcowy dzień 1986 roku mieszkańcy ulicy Kromera idąc w kierunku ulicy Kołłątaja, słyszą uderzenia młotka o stalowe dłuto. Dźwięki dochodzą do ich uszu z elewacji Liceum Ogólnokształcącego. Nie widzą jednak żadnych rusztowań i żadnych prac. Zaintrygowani podnoszą wzrok do góry i dostrzegają na attyce siedzącą postać w szarym fartuchu. Zdzisław Tohl skupiony skuwa nierówności betonowego odlewu królewskiej głowy. Przez ostatnie 72 lata deszcz i śnieg spowodowały spustoszenia w jego strukturze.

Po pierwszej wojnie siedem popiersi mniej

Każda z odlanych rzeźb, waży ponad 180 kilogramów. Posadowione są na specjalnych postumentach, dlatego manewrowanie nimi jest bardzo trudne. Aby wykonać założone i specjalistyczne prace, trzeba każdą z nich zdjąć z postumentu, przemieszczając na specjalne rusztowanie z desek, ustawione w płaskiej części połaci dachowej, obok murku attyki. Królewskich rzeźb obecnie jest 33. Kilkanaście uszkodzonych, spękanych z rozmrożonym powierzchniowo betonem. Pierwotnie w 1914 roku ustawiono ich 40 sztuk, jednak w wyniku ostrzału wojsk c.k. w marcu 1915 roku, całkowitemu zniszczeniu uległo skrzydło budynku, w którym mieściła się kaplica i sala gimnastyczna. Nigdy potem nie odbudowano tej części gimnazjum, a potem liceum. Po tej symetrycznej do istniejącej od strony ulicy Kołłątaja bryle budynku zostały tylko zamurowane stalowe drzwi wewnątrz bocznej klatki schodowej liceum.

W roku 1986 zostało uzupełnione osiem sztuk rzeźb całkowicie zniszczonych. Oczywiście wszystkie pozbawione były królewskich koron. Ten element sztafażu również trzeba było odtworzyć. Wykonania tej mozolnej i odpowiedzialnej pracy podjął się pan Zdzisław - artysta rzeźbiarz. Jak w każdym takim przypadku rozpoczął od zbierania informacji o przedmiocie swoich działań, czyli od historii ich powstania.

Artysta rzeźbiarz Zdzisław Tohl podjął się prac konserwatorskich popiersi królów z attyki gorlickiego Kromera. Było to 32 lata temu

Senator Długosz fundatorem popiersi

Według niepotwierdzonych źródeł historycznych, a na podstawie ustnych przekazów, senator Władysław Długosz, będąc ministrem dla Galicji, sprowadził znanego lwowskiego rzeźbiarza Piotra Wójtowicza dla upiększenia własnej rezydencji w Siarach. Piotr Wójtowicz przez wielbicieli swojego talentu zwany był „lwowskim Fidiaszem”.

Czytaj dalej i dowiedz się więcej o historii niezwykłych rzeźb oraz o procesie ich odnawiania. 

Pozostało jeszcze 66% treści.

Aby przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Trwa loteria mieszkaniowa Nowin!

    Wykup abonament dostępu do treści elektronicznych i weź udział w losowaniu fantastycznych nagród: mieszkania oraz gotówki!

    już od
    29,00
    /4 szanse
  • Płatność za artykuł

    Aby przeczytać ten artykuł, wyślij SMS o treści N24 na numer 7155 (1,23 zł z VAT) i aktywuj otrzymany kod.

    1,23 z VAT
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Tomasz Pruchnicki

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowiny24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.