Paweł Stachnik

Enigma, czyli polscy matematycy idą na wojnę

Geniusze kryptologii (od lewej) Henryk Zygalski, Jerzy Różycki i Marian Rejewski Fot. Archiwum Geniusze kryptologii (od lewej) Henryk Zygalski, Jerzy Różycki i Marian Rejewski
Paweł Stachnik

Anglicy uznali, że szyfru Enigmy nie da się złamać. Tymczasem polscy kryptolodzy złamali kody niemieckiej maszyny szyfrującej. Jej pokonanie to największy polski wkład w zwycięstwo w II wojnie światowej. Na Zachodzie o Enigmie usłyszano dopiero w... 1972 roku.

Na początku lat 20. ub.w. niemiecki inżynier Artur Scherbius zaczął produkować w swojej firmie elektromechaniczne urządzenie szyfrujące nazwane Enigmą. Maszyna wykorzystywała system obracających się wirników które zastępowały litery kodowanej wiadomości innymi literami.

Obsługa urządzenia była bardzo prosta: po wprowadzeniu odpowiednich ustawień początkowych wirników treść depeszy należało po prostu wystukać na klawiszach, przypominających te ze zwykłej maszyny do pisania.

Scherbius wprowadził Enigmę na rynek cywilny, gdzie była wykorzystywana do szyfrowania korespondencji handlowej. Następnie zaś, po pewnych modyfikacjach, zaoferował ją niemieckiemu wojsku i innym instytucjom państwowym. Tak zaczęła się niezwykła kariera tego urządzenia. Zastosowanie Enigmy było jakościowym przełomem w dotychczasowej technice szyfrowania.

- Podczas I wojny światowej okazało się, że szyfry oparte na ręcznym zastępowaniu znaków lub słów innymi znakami lub słowami są możliwe do złamania dzięki zastosowaniu reguł gramatycznych, np. częstości występowania liter. Ten sposób nie pozwalał skomplikować szyfru tak dalece, by odpowiednio zdolny lingwista nie był w stanie go złamać. Tymczasem szyfr elektromaszynowy, jaki generowała Enigma, kompletnie nie podlegał częstości występowania znaków w danym języku, a po drugie liczba możliwych kombinacji była w nim gigantyczna. W trzywirnikowej Enigmie wojskowej z łącznicą liczba wariantów wynosiła 3 x 10 do potęgi 114, czyli jak to ujął jeden z badaczy, trochę więcej niż liczba atomów we wszechświecie - mówi historyk wojskowości dr Jan Szkudliński.

A może matematycy?

Złamanie takiego właśnie szyfru stanęło przed polskimi kryptologami z Oddziału II Sztabu Generalnego (czyli wywiadu). Jak pisze angielski badacz Dermot Turing (bratanek słynnego matematyka Alana Turinga, również łamacza Enigmy) w swojej książce „XYZ. Prawdziwa historia złamania Enigmy”, w lutym 1926 r. sekcja niemiecka polskiego Biura Szyfrów zarejestrowała depesze Kriegsmarine wyraźnie różniące się od tych dotychczas wychwytywanych.

Polski wywiad dowiedział się, że szyfr ten pochodzi z maszyny pod nazwą Enigma. Był tak skomplikowany, że zawodziły wszystkie dotychczasowe metody łamania. Co gorsza, w 1928 r. Enigmy zaczęły używać niemieckie wojska lądowe.

Wtedy mjr Jan Kowalewski, naczelnik Wydziału II Radiowywiadu Biura Szyfrów, wpadł na pomysł, by do łamania szyfrów zatrudnić nie lingwistów, a matematyków.

W dalszej części artykułu przeczytasz:

  • Do czego początkowo służyła Enigma?
  • Jak przedstawiała się sytuacja polskich kryptologów przed przyjazdem do Wielkiej Brytanii?
  • Jakie były losy genialnych matematyków po wojnie?
Pozostało jeszcze 78% treści.

Aby przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Trwa loteria mieszkaniowa Nowin!

    Wykup abonament dostępu do treści elektronicznych i weź udział w losowaniu fantastycznych nagród: mieszkania oraz gotówki!

    już od
    29,00
    /4 szanse
  • Płatność za artykuł

    Aby przeczytać ten artykuł, wyślij SMS o treści N24 na numer 7155 (1,23 zł z VAT) i aktywuj otrzymany kod.

    1,23 z VAT
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Paweł Stachnik

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowiny24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.