Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Calouste Gulbekian. Pan Pięć Procent. Najbogatszy człowiek na świecie

Czytaj dalej
Fot. ASSOCIATED PRESS/East News
Andrzej Dworak

Calouste Gulbekian. Pan Pięć Procent. Najbogatszy człowiek na świecie

Andrzej Dworak

Calouste Gulbenkian na początku XX wieku był uważany za najbogatszego człowieka świata. Ormianin z brytyjskim paszportem. Przez jego ręce przechodziło 5 proc. światowej produkcji ropy

Wielkie fortuny najlepiej się mają w cieniu i ciszy… Kiedy jeden z dziennikarzy, nienawykły do obcowania z superbogaczami, zadał w Londynie niewinne zdawałoby się pytanie Nubarowi Gulbenkianowi - czy rzeczywiście jest on multimilionerem - starszy już pan wyglądający jak postać z tysiąca i jednej nocy przebrana za Europejczyka ze swoimi groźnie nastroszonymi, czarnymi brwiami, wypielęgnowaną siwawą brodą i orchideą w butonierce najpierw skamieniał, a po chwili rozluźnił się i odpowiedział łagodnie, że nie, skądże… Może w przeliczeniu na dolary lub franki, ale… - „Wie pan, odziedziczyłem zaledwie ułamek tego, co miał mój ojciec. On był rzeczywiście bardzo bogatym człowiekiem”.

Calouste Gulbenkian w 1951 r.
Wikipedia/Domena publiczna Calouste Gulbenkian

Z Üsküdar w szeroki świat

Üsküdar to dzielnica Stambułu w azjatyckiej części miasta. Tutaj w 1869 roku urodził się Caloueste Sarkis Gulbenkian. Rodziców miał zamożnych, a rodzina wywodziła się prawdopodobnie od ormiańskiego rodu Rsztunich, którzy należeli do ormiańskiej elity osiadłej w IV wieku wokół jeziora Wan. W wieku XI Rsztuni przenieśli się do Kayseri do Talas, a po podbiciu tych terenów przez Turków zaczęli nosić nazwisko Gülbenk. W połowie XIX wieku Turcy skonfiskowali ich majątek w Talas, a rodzina - już jako Gulbenkian - zamieszkała w Konstantynopolu, czyli Stambule.

Ojciec Caloueste’a Sarkis zaczął handlować ropą i stał się właścicielem licznych pól naftowych na Kaukazie, głównie w Baku. Reprezentował też firmę naftową Aleksandra Mantaszewa - największego bankiera w Baku - i był głównym dostawcą ropy dla Imperium Osmańskiego. Sarkis Gulbenkian powetował sobie z nadwyżką straty z Talas.

Calouste Gulbenkian w 1951 r.
Wikipedia/Domena publiczna Calouste Gulbenkian w wieku trzech lat

Jego syn Caloueste został posłany do ormiańskiej szkoły w Stambule, później uczył się we francuskim Lycée Saint-Joseph i Robert College. W wieku 15 lat posłano go na naukę francuskiego do Marsylii. Później studiował inżynierię w King’s College w Londynie. W 1887 roku przyjechał do Baku i uczestniczył w powstawaniu tamtejszego przemysłu naftowego, podróżował w interesach po dużej części imperium rosyjskiego, w 1902 roku został obywatelem brytyjskim, osiadł w Paryżu, a kiedy stolicę Francji zajęli hitlerowcy, przeniósł się do neutralnej Portugalii. Lizbona, hotel Aviz, stały się domem Caloueste’a Gulbenkiana. Mógł mieszkać, gdzie by tylko zechciał, gdyż był najbogatszym człowiekiem na świecie, ale wybrał hotel Aviz i Lizbonę.

W jego życiu dużą rolę odegrały znaczące wydarzenia - masakra Ormian, koniec brytyjskiego Commonwealthu, dwie wojny światowe, rozrastający się rynek kolekcjonerów sztuki, a przede wszystkim rozwój zapotrzebowania na ropę naftową. Sprawy wielkiego formatu znajdywały odbicie w tym, co Gulbenkian robił i o czym myślał, a to wszystko wyniosło go na sam szczyt i zaowocowało ogromnym bogactwem.

Calouste Gulbenkian w 1951 r.
Wikipedia/Domena publiczna Calouste Gulbenkian z żoną

W 1896 roku władca Imperium Osmańskiego sułtan Abdul Hamid II spróbował ostatecznie rozwiązać sprawę Ormian, tej chrześcijańskiej mniejszości na swoim terytorium, sposobem, który 40 lat później twórczo rozwinęli Niemcy - przez wymordowanie całej społeczności. Caloueste Gulbenkian uciekł z rodziną - z żoną Nevarte i kilkumiesięcznym synkiem Nubarem - przed masakrami do Europy. Uratował w ten sposób życie, ale też znaczny już wówczas majątek, który pozwalał mu rezydować w Paryżu w hotelu Ritz, a w Londynie w Savoy’u. Bo już kiedy umierał jego ojciec Sarkis, Gulbenkianowie mieli na koncie 80 mln funtów.

To ojcu Caloueste zawdzięcza podstawy swojego późniejszego, niesłychanego bogactwa. To od ojca tyrana przejął także bezwzględność w interesach i postępowaniu z ludźmi. Ulubioną anegdotą Sarkisa była opowieść o tym, jak jego służący, który o określonej godzinie podawał kawę, zasnął w pracy. Inni służący chcieli go ukarać, ale byli zbyt gorliwi i pobili go na śmierć. A przecież mieli go tylko ukarać… Nauka dla słuchających: „Trzeba kogoś pokonać, a nie zabijać”. Sarkis pozostawił po sobie wielki majątek, a Caloueste, wykształcony za granicą, pozbawiony korzeni biznesmen, pomnożył go w niepojęty sposób.

Dalej dowiesz się:

- jak Gulbekian rozmnożył swoją fortunę

- jak "osobliwie" Gulbekian dbał o zachowanie zdrowia

- co się stało z majątkiem Gulbekiana

Pozostało jeszcze 66% treści.

Aby przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Trwa loteria mieszkaniowa Nowin!

    Wykup abonament dostępu do treści elektronicznych i weź udział w losowaniu fantastycznych nagród: mieszkania oraz gotówki!

    już od
    29,00
    /4 szanse
  • Płatność za artykuł

    Aby przeczytać ten artykuł, wyślij SMS o treści N24 na numer 7155 (1,23 zł z VAT) i aktywuj otrzymany kod.

    1,23 z VAT
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Andrzej Dworak

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowiny24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.