Ekstra
Magazyn
Ekstra Magazyn

Najlepsze teksty z całej Polski, w każdy piątek dla wszystkich prenumeratorów Cyfrowych. Poznaj Ekstra Magazyn

Baba do pucenia oscypków gorsza niż som djobeł. Ale nie Rzepka!

Czytaj dalej
Fot. Joanna Lamparska
Katarzyna Kachel

Baba do pucenia oscypków gorsza niż som djobeł. Ale nie Rzepka!

Katarzyna Kachel

Baba przy oscypkach to nieszczęście. A nawet grzech. Tak przynajmniej mówią starzy bacowie. Bo baciarzenie to święta rzecz, zbyt ważna, by się przy tym językiem mieliło. Dlatego Janina Rzepka z Brzegów koło Zakopanego w tym męskim świecie pełnym testosteronu, jest niczym cud jakiś albo objawienie. I to jakie. Nie dość, że kobita z krwi i kości, to jeszcze facetom potrafiła nosa utrzeć.

Andrzej Zięba Gal to legenda wśród baców. I wyrocznia. Kiedy siedziałam w jego bacówce, szybko mi pokazał, gdzie moje miejsce. Jeszcze przy dutkach, to i owszem, kobietę można tolerować, ale nie przy garach. Bo tak jest po bożemu. - Do świętego Jana kobiety musiały trzymać się z dala od szałasu, bo to pecha przynosiło - opowiada baca Janina Rzepka (baca, bo formy żeńskiej wciąż brak). Ale że zawsze była z niej rogata dusza, postanowiła iść pod prąd góralskim tradycjom. Tym bardziej że baciarzenie miała w genach, po ojcu Józefie Czerniku, juhasie.

- W rodzinnym domu zawsze było 40, 50 owiec, trzeba się było przy nich nieźle nagonić. Oporządzić, posprzątać, wydoić, wypuścić ze stajni. Po szkole nie szło się grać w piłkę czy do koleżanek, ale do roboty - wspomina Janina Rzepka.

Było to tak naturalne, że nikomu nie przyszło do głowy, by się buntować. Małej Janinie też. - Kochało się te owce, były jak część rodziny, chodziły za nami jak najwierniejszy pies. Taka choćby Gośka, gdy się zestarzała i musieliśmy ją na tamten świat wysłać, wszyscyśmy w domu płakali - wspomina.

Nic więc dziwnego, że kiedy trzeba było męża wybierać, Janina wybrała sobie bacę Andrzeja. Takiego, co to i bacówkę miał, i baciarzenie we krwi. I takiego, co miał też pojęcie, jak się przy tym interesie należy obracać. - A że się wtedy budowaliśmy i nie stać nas było na juhasa, musiałam przy tym biznesie staremu pomagać - uśmiecha się Janina.

Tak więc w portkach i kurtce spała w szałasie przy owcach, by o czwartej rano po raz pierwszy je wydoić. - A doiło się wówczas trzy razy dziennie - zaznacza. - Tak więc roboty było tyle, że się do nocy siedziało. I jeszcze musiałam pilnować, by jaki wilk czy niedźwiedź malucha nie capnął. No strach był.

Po co ona tu przyszła - pytali i chyba do egzaminów nie wierzyli, że pani Rzepka zamierza zostać bacą

To wtedy też zaczęła poznawać tajniki pucenia oscypków. A jest to wyższa filozofia. Mówi się, że aby ugnieść jednego, trzeba wydoić ze 20 owiec. Potem mleko należy odcedzić i podgrzać do temperatury 36 stopni, dodać 2-3 litry mleka z krowy polskiej czerwonej (gdy się robi oscypek mieszany). To mleko klogo się potem w pucierze (puciera to drewniane naczynie. Klog to nazwa podpuszczki). I tak dalej... Dziś opanowała sztukę do perfekcji, jej oscypki są gładkie, aksamitne, ale smak mają charakterny. Jak pani Janina.

Gdzie diabeł nie może

W bacówkach przy ogniu gada się o życiu. Czasami o polityce, sporcie i wilkach, co to podchodzą pod stado. I pilnuje się, by kto zawistny jakiego uroku nie rzucił. To właśnie podczas takiego siedzenia przy puceniu, poznaję historię oscypka.

A było tak, że jeden góral z drugim wsadzali ser do kieszeni spodni, by był na czarną godzinę. I kiedy ta godzina nadchodziła, sięgali i scypali go po trochu, zaspakajając pierwszy głód. Od czynności tej wzięła się nazwa najpopularniejszego produktu pod Tatrami, a od kieszeni w portkach wrzecionowaty kształt dzisiejszych serów.

Czytaj więcej:

  • Kiedyś na Podhalu owcze sery robiło się raz na tydzień, przy niedzieli, na wesela i święta, a do ich pucenia (ugniatania) bab się nie dopuszczało...
  • "Mawia się wszak, że gdzie diabeł nie może, tam babę pośle, to i w końcu trza ją było do szałasu wysłać"
Pozostało jeszcze 55% treści.

Aby przeczytać ten artykuł, wykup dostęp.

Zaloguj się, by czytać artykuł w całości
  • Trwa loteria mieszkaniowa Nowin!

    Wykup abonament dostępu do treści elektronicznych i weź udział w losowaniu fantastycznych nagród: mieszkania oraz gotówki!

    już od
    29,00
    /4 szanse
  • Płatność za artykuł

    Aby przeczytać ten artykuł, wyślij SMS o treści N24 na numer 7155 (1,23 zł z VAT) i aktywuj otrzymany kod.

    1,23 z VAT
Aktywujesz kod bez rejestracji

Odblokowujesz dostęp jednorazowo, tylko na tej przeglądarce. Jeżeli chcesz w przyszłości wrócić do tego artykułu, skorzystaj z opcji aktywacji kodu z rejestracją - zarejestruj się.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i czytaj bez rejestracji" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

odzyskaj hasło

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zaloguj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Aby móc przetwarzać Twoje dane osobowe w postaci adresu e-mail dla celów przedstawiania informacji handlowych na temat naszych towarów lub usług za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej, prosimy Cię o wyrażenie poniżej wskazanych zgód.

Pamiętaj, w każdej chwili możesz cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Cofnięcie zgody nie wpłynie jednak na zgodność z prawem przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych przed wycofaniem zgody. Szczegóły dotyczące zgody, w tym jej wycofania, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności oraz w swoim profilu.

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, ul. Domaniewska 45, 02-672 Warszawa. Szczegółowe zasady przetwarzania danych osobowych przez Polska Press oraz uprawnienia użytkowników Serwisu Polskatimes z tym związane zawarte są w naszej Polityce Prywatności.

Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez nas w szczególności w celu wykonania umowy (usługa świadczona drogą elektroniczną), w celach marketingowych w zakresie udzielonych zgód, jak też w innych celach marketingowych na podstawie naszego uzasadnionego interesu. Podanie przez Ciebie danych osobowych jest dobrowolne. Przysługuje Ci prawo do żądania od nas dostępu do swoich danych osobowych, prawo do ich sprostowania, usunięcia, ograniczenia przetwarzania, prawo do przenoszenia danych a także prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania przez nas Twoich danych osobowych. Więcej na temat Twoich uprawnień oraz celów przetwarzania danych przeczytasz w naszej Polityce Prywatności.

* Jeżeli klikniesz „Zaznacz wszystkie poniższe zgody” automatycznie zaznaczasz wszystkie zgody. Możesz też zaznaczyć lub odznaczyć każdą ze zgód z osobna.

** Zgoda wymagana.

Klikając w przycisk "Aktywuj kod i zarejestruj się" potwierdzam, że zapoznałem/am się z treścią informacji o zamówieniu oraz, nadto że żądam rozpoczęcia dostarczenia treści cyfrowych przed upływem terminu do odstąpienia od umowy w związku z czym utracę prawo do odstąpienia od umowy i wiem, że usługa jest odpłatna.

Katarzyna Kachel

Dodaj pierwszy komentarz

Komentowanie artykułu dostępne jest tylko dla zalogowanych użytkowników, którzy mają do niego dostęp.
Zaloguj się

plus.nowiny24.pl

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2019 Polska Press Sp. z o.o.