Anna Dudzińska

Anna Dudzińska, Dobrze zaprojektowane. Czeladź Piaski. Osiedle robotnicze

Anna Dudzińska, Dobrze zaprojektowane. Czeladź Piaski. Osiedle robotnicze
Anna Dudzińska

Dzisiaj opowieść o architekturze mniej znanej, nieco ukrytej i - trzeba przyznać - mającej już lata świetności za sobą. A kiedyś… A kiedyś było tam jak w Paryżu.Witamy w dawnej Czeladzi do której przyjechali francuscy inwestorzy.

Czeladź, miasto z kilkuwiekową tradycją. Przez lata zabudowane budynkami drewnianymi, po prostu chatami, i nagle - zawitała tam absolutna nowoczesność - mówi Stefania Lazar, historyk sztuki.

Nowoczesność zawitała do czeladzkiej dzielnicy Piaski. Tam, na przełomie XIX i XX wieku, pojawiło się zachwycające osiedle. Takie, gdzie do budynków urzędniczych doprowadzono nawet kanalizację (proszę się nie dziwić, nie było to bowiem takie oczywiste w starej Czeladzi). Za dobrym projektem stały duże pieniądze. Francuskie.

Tłumaczy dalej Stefania Lazar: - Kapitał francuski pojawił się tutaj w drugiej połowie XIX wieku. Ze względu na różne zawiłości prawne i polityczne, inwestowanie w Królestwie było dla Francuzów bardzo korzystne. W 1879 roku, w Paryżu, powstało Towarzystwo Bezimienne Kopalń Węgla Czeladź.

I tak w Czeladzi, oprócz kopania węgla, zaczęto także kopać fundamenty pod budynki. Powstało osiedle... - To były nieskomplikowane, stawiane szeregowo, budynki dla robotników - opisuje Stefania Lazar. - Lecz nie tylko. Wzniesiono także pierwszy budynek użyteczności publicznej. Był to hotel robotniczy, czy też noclegownia - bo tak tę instytucję wówczas nazywano.

Kto odpowiada za ten projekt - nie wiadomo. Być może architektów było wielu.

- Sztandarowym budynkiem jest willa delegata - mówi Stefania Lazar. - Zarząd Towarzystwa był w Paryżu, a na miejscu był delegat. To on wszystko nadzorował. Zarówno inwestycje w zakłady pracy, jak i część socjalną, czyli budowę niezwykłego osiedla.

Obok neorenesansowej willi pojawiają się też kolejne obiekty dobrze zaprojektowanej kolonii. Powstaje ochronka, powstaje pierwsza szkoła na Piaskach, budynek administracyjny, siedziba biura głównego i dyrektora kopalni. Całe osiedle rośnie aż przez 50 lat. - Stworzono ogromne założenie architektoniczne, składało się ono aż ze 160 budynków, zarówno mieszkalnych, jak i socjalnych. Żyło tam w latach trzydziestych XX wieku prawie dwa tysiące osób - dodaje Stefania Lazar.

Dowiedzcie się więcej na temat założeń architektonicznych czeladzkiego osiedla. Wyróżników jest sporo.Posłuchajcie całej audycji zobaczcie piękne zdjęcia

Anna Dudzińska

Polska Press Sp. z o.o. informuje, że wszystkie treści ukazujące się w serwisie podlegają ochronie. Dowiedz się więcej.

Jesteś zainteresowany kupnem treści? Dowiedz się więcej.

© 2000 - 2025 Polska Press Sp. z o.o.

Dokonywanie zwielokrotnień w celu eksploracji tekstu i danych, w tym systematyczne pobieranie treści, danych lub informacji z niniejszej strony internetowej, w tym ze znajdujących się na niej publikacji, przy użyciu oprogramowania lub innego zautomatyzowanego systemu („screen scraping”/„web scraping”) lub w inny sposób, w szczególności do szkolenia systemów uczenia maszynowego lub sztucznej inteligencji (AI), bez wyraźnej zgody Polska Press Sp. z o.o. w Warszawie jest niedozwolone. Zastrzeżenie to nie ma zastosowania do sytuacji, w których treści, dane lub informacje są wykorzystywane w celu ułatwienia ich wyszukiwania przez wyszukiwarki internetowe. Szczegółowe informacje na temat zastrzeżenia dostępne są tutaj.